Bever zet landbouwgronden onder water

De bever duikt de laatste jaren steeds vaker op in de provincie Antwerpen, maar ook in Limburg, Vlaams-Brabant en Oost-Vlaanderen. Wat begin deze eeuw een zeldzame soort was, is nu op veel plaatsen een vaste bewoner langs waterlopen geworden. Deze opmars verhoogt de biodiversiteit, al zorgt het in praktijk ook voor steeds meer problemen bij landbouwers. In onder andere Arendonk en Oostmalle zorgen beverdammen de laatste weken lokaal voor steeds meer wateroverlast en schade aan graan- en maïsteelten. ​

​De schade die bevers veroorzaken is vaak aanzienlijk weet Iris Janssens, regioconsulent bij Boerenbond: “Bevers knagen bomen om, knagen aan gewassen zoals maïs en bieten, ondergraven oevers en bouwen dammen die water opstuwen. Daardoor komen percelen onder water te staan, raakt drainage geblokkeerd en worden toegangswegen of infrastructuur beschadigd. Voor landbouwers betekent dit dat de akkers onbewerkbaar zijn met grote opbrengstverliezen tot gevolg. Daarnaast leiden de ondergravingen vaak tot gevaarlijke situaties. ​

Boerenbond kreeg de afgelopen weken meer meldingen van landbouwers in provincie Antwerpen die schade lijden door de bever, onder meer in de gemeenten Arendonk, Mol, Geel, Kasterlee, Lille, Grobbendonk, Vorselaar en Zandhoven. “Het gaat dan vooral om akkers die onder water staan, zowel door nieuwe beverschade als door terugkerende gevallen” aldus de landbouworganisatie.

Beverterritoria groeit

Waar in 2015 in België volgens Waarnemingen.be nog 1243 waarnemingen van de bever werden gemeld, is dat aantal in 2025 gestegen naar 5847. ​ Niet onlogisch gezien volgens officiële tellingen het aantal beverterritoria elk jaar met 25% stijgt waardoor we in 2024 reeds met 400 territoria zaten in Vlaanderen. De bever is volgens de Vlaamse en Europese wetgeving een streng beschermde soort. Daarom mag je niet zomaar ingrijpen en werd er bij de opmaak van het soortbeschermingsprogramma een algemene afwijking voorzien in combinatie met een afwegingskader om in te grijpen als de bever te veel overlast veroorzaakt. ​

Een landbouwer moet in eerste instantie schade melden bij de bevoegde waterloopbeheerders. In vele gevallen is dat de Dienst Integraal waterbeheer van de provincie Antwerpen of de VMM. Zij beoordelen de situatie en kunnen nagaan welke maatregelen wettelijk zijn toegelaten, zoals het verlagen of verwijderen van dammen of het herstellen van oevers. ​

Wettelijke maatregelen nodig

In de praktijk stelt Boerenbond vast dat de waterloopbeheerders op grenzen botsen omwille van de hoge arbeidsintensiteit en de opvolging die bij structurele maatregelen komen kijken: “Onze landbouwers willen vooral hun werkzaamheden uitvoeren en hebben daarvoor toegang nodig tot hun terreinen. Als Boerenbond willen we dat de waterloopbeheerders hierin hun verantwoordelijkheid nemen en schade beperken.” ​

Om de problematiek extra onder de aandacht te brengen heeft Boerenbond ondertussen ook een aangetekend schrijven gericht aan de bevoegde deputé van de provincie Antwerpen. In dat schrijven vraagt de organisatie om dringend werk te maken van een efficiënte aanpak van de schade door bevers en een duidelijker kader voor snelle tussenkomsten wanneer landbouwpercelen onder water komen te staan. ​

Volgens Boerenbond is het belangrijk dat landbouwers niet alleen blijven staan met de gevolgen van de toenemende beverpopulatie en dat de bevoegde overheden hun rol opnemen om schade te voorkomen. Een evaluatie en langetermijnvisie inzake de aanwezigheid van de bever op Vlaams niveau is ook dringend nodig, anders blijft het dweilen met de kraan open en zullen de landbouwers steeds meer hinder ondervinden.

​